Białka ostrej fazy (BOF) to białka, które reagują na toczący się w organizmie stan zapalny. Są one bardzo cennym wskaźnikiem wykorzystywanym w diagnostyce laboratoryjnej wielu stanów chorobowych. Białka te dzieli się na dwie podstawowe grupy:
- dodatnie białka ostrej fazy
- ujemne białka ostrej fazy
Czynniki wpływające na stężenie BOF
Przyczyny, które powodują zmiany w stężeniach białek ostrej fazy, to:
- procesy nowotworowe
- ostre stany zapalne
- przewlekłe stany zapalne
- choroby zakaźne
- zakażenia bakteryjne
- uraz
- zawał mięśnia sercowego
Dodatnie białka ostrej fazy
Dodatnie białka ostrej fazy to białka, których stężenie w krwi pacjenta wzrasta w przebiegu toczących się stanów zapalnych.
Wśród białek ostrej fazy można wyróżnić dwa podziały.
Podział dodatnich białek ostrej fazy ze względu na induktory
- dodatnie białka ostrej fazy indukowane IL-6
- dodatnie białka ostrej fazy indukowane IL-6, IL-1 oraz TNF
Do dodatnich białek ostrej fazy indukowanych IL-6 należą:
- ceruloplazmina
- haptoglobina
- alfa1-antytrypsyna
- alfa1-inhibitor proteinazy
- fibrynogen
- inhibitor C-esterazy
Do dodatnich białek ostrej fazy indukowanych IL-6, IL-1 i TNF należą:
- białko C-reaktywne
- amyloid A i amyloid B
- składnik dopełniacza C3
- hemopeksyna
- haptoglobina
- alfa -1- kwaśna glikoproteina
- alfa -1 – antychymotrypsyna
Podział białek ostrej fazy ze względu na krotność wzrostu stężenia:
- spektakularnie dodatnie białka ostrej fazy
- silnie dodatnie białka ostrej fazy
- słabo dodatnie białka ostrej fazy
Spektakularnie dodatnie białka ostrej fazy – ich stężenie wzrasta nawet 20-200 krotnie w wyniku zadziałania bodźca zapalnego. Są to białka takie jak:
- białko C-reaktywne CRP
- surowiczy amyloid SAA
Silnie dodatnie białka ostrej fazy – ich stężenie wzrasta 2-5 krotnie w przypadku wystąpienia stanu zapalnego. Wśród tych białek wyróżnia się:
- haptoglobina
- fibrynogen
- alfa-1-antychymotrypsyna
- alfa-1-kwaśna glikoproteina
- alfa-1-antyproteinaza
Słabo dodatnie białka ostrej fazy – ich stężenie wzrasta o 30-60%. Wśród nich wyróżnia się:
- składnik C3 dopełniacza
- ceruloplazmina
- laktoferryna
- hemopeksyna

Ujemne białka ostrej fazy
Ujemne białka ostrej fazy to białka, których stężenie w krwi pacjenta maleje w przebiegu toczących się stanów zapalnych.
Do ujemnych białek ostrej fazy zalicza się takie białka jak:
- albumina
- transferyna
- antytrombina

Fiszka 1 do nauki do egzaminu specjalizacyjnego: podział białek ostrej fazy.
Poniżej znajdziesz linki do wszystkich fiszek do nauki do egzaminu specjalizacyjnego z laboratoryjnej diagnostyki medycznej, jakie udało mi się do dnia dzisiejszego opracować.
Pozostałe fiszki do nauki:
Zaplanowane fiszki znajdziesz tutaj
Przyczyny wydłużonego czasu 24.09.2026
Fiszka 47. Przyczyny hiperurykemii
Fiszka 46. Reguły Westgarda
Fiszka 45. Niedobór witaminy B12
Fiszka 44. Izoenzymy kinazy kreatynowej CK
Fiszka 43. HCV – schemat diagnostyki
Fiszka 42. Skróty w morfologii i retikulocytach
Fiszka 36. Przyczyny hipourykemii
Fiszka 35. Przełom nadnerczowy
Fiszka 34. Wpływ amiodaronu na hormony tarczycy
Fiszka 33. Protoporfiryna cynkowa
Fiszka 32. Mocznikowy test oddechowy
Fiszka 31. Niedobór żelaza – diagnostyka laboratoryjna
Fiszka 30. Izoenzymy LDH
Fiszka 29. Pseudohiponatremia w hiperglikemii
Fiszka 21. Frakcje białek w proteinogramie
Fiszka 20.
Test hamowania
GH
Fiszka 18.
Rozpoznanie czerwienicy prawdziwej
Fiszka 17.
Diagnostyka cukrzycy ciążowej
Fiszka 16.
Odwodnienia – przyczyny i diagnostyka
Fiszka 15.
Zespół
SIADH
Fiszka 14.
Oś podwzgórze-przysadka-nadnercza
Fiszka 13.
Witaminy – podział i nazewnictwo
Fiszka 12.
Diagnostyka
cukrzycy
Fiszka 11.
Swoistość diagnostyczna testu
Fiszka 10.
Czułość diagnostyczna testu
Fiszka 9.
Zmiany laboratoryjne w ciąży
Fiszka 8.
Hormony
podwzgórza
Fiszka 7.
Rozpoznawanie zaburzeń RKZ
Fiszka 1. Podział białek ostrej fazy.
Fiszka 2. Czas okluzji PFA-100.
Fiszka 3. Test z metoklopramidem
Fiszka 4. Sferocytoza wrodzona
Fiszka 5. MGUS – stan przednowotworowy
Fiszka 6. Pseudohiperkaliemia.
Fiszka 7. Rozpoznawanie zaburzeń RKZ
Fiszka 8. Hormony podwzgórza
Fiszka 9. Zmiany laboratoryjne w ciąży
Fiszka 10. Czułość diagnostyczna testu
Fiszka 11. Swoistość diagnostyczna testu
Fiszka 12. Diagnostyka cukrzycy
Fiszka 13. Witaminy – podział i nazewnictwo
Fiszka 14. Oś podwzgórze-przysadka-nadnercza
Fiszka 15. Zespół SIADH
Fiszka 16. Odwodnienia – przyczyny i diagnostyka
Fiszka 17. Diagnostyka cukrzycy ciążowej
Fiszka 18. Kryteria rozpoznania czerwienicy prawdziwej
Fiszka 19. Kryteria rozpoznania ostrego uszkodzenia nerek
Fiszka 20. Test hamowania hormonu wzrostu GH
Fiszka 21. Białka w proteinogramie
Fiszka 22. Czynniki krzepnięcia krwi
Fiszka 23. Zespół Gilberta
Fiszka 24. Metoda homogenna i heterogenna
Fiszka 25. Metoda kompetencyjna – zasada metody i przykład.
Fiszka 26. HFR, MFR, LFR i IRF w oznaczeniu retikulocytów
Fiszka 27. Metoda bezpośrednia i pośrednia oznaczania jonów
Fiszka 28. Metoda pośrednia w oznaczaniu jonów – interferencje
Fiszka 29. Pseudohiponatremia w hiperglikemii
Fiszka 30. Izoenzymy LDH
Fiszka 31. Niedobór żelaza – diagnostyka laboratoryjna
Fiszka 32. Mocznikowy test oddechowy
Fiszka 33. Protoporfiryna cynkowa
Fiszka 34. Wpływ amiodaronu na hormony tarczycy
Fiszka 35. Przełom nadnerczowy
Fiszka 36. Przyczyny hipourykemii
Fiszka 37. Wapń zjonizowany a pH krwi
Fiszka 38. Diagnostyka boreliozy
Fiszka 39. Makroprolaktyna
Fiszka 40. Zmiany laboratoryjne w ostrym zapaleniu trzustki
Fiszka 41. Dynamika wzrostu aktywności lipazy i amylazy w ostrym zapaleniu trzustki
Fiszka 42. Skróty w morfologii i retikulocytach
Fiszka 43. Diagnostyka zakażenia HCV
Fiszka 44. Izoenzymy kinazy kreatynowej CK
Fiszka 45. Niedobór witaminy B12
Fiszka 46. Reguły Westgarda
Fiszka 47. Przyczyny hiperurykemii

Treści które mogą Cię zainteresować:

Zastrzeżenie: Treści umieszczone na stronie fremitus.pl służą celom informacyjnym i edukacyjnym. Nie stanowią one porady medycznej, nie zastępują indywidualnej porady medycznej udzielanej przez lekarza. Informacje zawarte na stronie nie mogą być podstawą stawiania diagnozy i leczenia pacjenta – w tym celu należy skontaktować się z lekarzem.
Źródła:
- Białka ostrej fazy – po 25 latach, Aleksander Koj, Diagnostyka laboratoryjna 2010, vol. 46, nr 1, 7-14
- Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Aldona Dembińska-Kieć, Jerzy W.Naskalski, Wydanie III 2010

Treści które mogą Cię zainteresować:

Zastrzeżenie: Treści umieszczone na stronie fremitus.pl służą celom informacyjnym i edukacyjnym. Nie stanowią one porady medycznej, nie zastępują indywidualnej porady medycznej udzielanej przez lekarza. Informacje zawarte na stronie nie mogą być podstawą stawiania diagnozy i leczenia pacjenta – w tym celu należy skontaktować się z lekarzem.
