Zmiany laboratoryjne w ostrym zapaleniu trzustki

Jakie zmiany zachodzą w wynikach badań laboratoryjnych w przypadku ostrego zapalenia trzustki? Stężenie których parametrów rośnie, a których maleje?

Amylaza i lipaza w ostrym zapaleniu trzustki

Podstawowymi parametrami, które oznaczane są w diagnostyce ostrego zapalenia trzustki (OZT), to aktywność amylazy i lipazy. Jako kryterium diagnostyczne w rozpoznaniu OZT stosuje się trzykrotność górnej granicy zakresy referencyjnego tych parametrów.

Przykładowo: jeśli zakres referencyjny dla lipazy wynosi do 60 IU/L kryterium rozpoznania OZT na podstawie tego parametru jest 3×60 = 180 IU/L.

W związku z występowaniem izoform amylazy, których aktywność może wskazywać na inne stany patologiczne, aktywność lipazy jest markerem o większej czułości i swoistości niż aktywność amylazy. Do tego dochodzi fakt występowania makroamylazemii, która również powoduje, że lipaza jest lepszym markerem w diagnostyce OZT.

Podwyższona aktywność lipazy pojawia się po 4-8h utrzymuje się około 2 tygodnie, amylazy natomiast pojawia się po 6-24h, a utrzymuje ok. 5 dni.

CRP w ostrym zapaleniu trzustki

W przypadku, gdy stężenie CRP wzrasta >150 mg/l w czasie 72 godzin od rozpoczęcia choroby, można spodziewać się martwiczego OZT.

Inne parametry w ostrym zapaleniu trzustki

Oprócz opisanej, uznawanej za charakterystyczną, zmiany aktywności lipazy i amylazy w ostrym zapaleniu trzustki można stwierdzić wiele innych zmian w badaniach laboratoryjnych.

Zmiany laboratoryjne w ostrym zapaleniu trzustki

• leukocytoza z przesunięciem w lewo
• podwyższony poziom hematokrytu
• hiperglikemia – wzrost stężenia glukozy
• podwyższone stężenie mocznika
• podwyższone stężenie kreatyniny
• wzrost stężenia aminotransferazy alaninowej (ALT)
• wzrost stężenia aminotransferazy asparaginianowej (AST)
• wzrost stężenia IL-6
• wzrost stężenia IL-8
• hipertriglicerydemia – podwyższone stężenie triglicerydów
• podwyższone stężenie prokalcytoniny
• hipokaliemia – obniżone stężenie potasu
• hipokalcemia – obniżone stężenie wapnia
• hipomagnezemia – obniżone stężenie magnezu
• hipoalbuminemia – obniżone stężenie albuminy
• hipoksemia – obniżenie prężności tlenu we krwi tętniczej (pO₂)
• proteinuria – obecność białka w moczu
• obecność trypsynogenu-2 w moczu
• podwyższone stężenie amylazy w moczu (ma jeszcze niższą czułość i swoistość niż oznaczenie amylazy w surowicy)

Postać martwicza ostrego zapalenia trzustki wiąże się ze:

• wzrostem aktywności dehydrogenazy mleczanowej LDH
• wzrost stężenia α1-antytrypsyny
• spadek stężenia α2-makroglobulin

Postać żółciopochodna ostrego zapalenia trzustki wiąże się z:

• wzrostem aktywności gamma-glutamylotransferazy (GGT),
• wzrostem aktywności aminopeptydazy leucynowej (LAP),
• wzrostem aktywności fosfatazy alkalicznej (ALP)
• wzrostem stężenia bilirubiny bezpośredniej

Fiszka do nauki do egzaminu specjalizacyjnego

Fiszka 40. Zmiany laboratoryjne w ostrym zapaleniu trzustki

Źródła:

1. Lipiński, Michał, and Grażyna Rydzewska. „Ostre zapalenie trzustki.”
2. Banach, Maciej et al. „Ostre zapalenie trzustki – najnowsze poglądy na temat diagnostyki i leczenia.” Przewodnik Lekarza/Guide for GPs, 2004, pp. 68-73.
3. Szatmary, Peter, et al. „Acute pancreatitis: diagnosis and treatment.” Drugs 82.12 (2022): 1251-1276.
4. Carroll, Jennifer K., et al. „Acute pancreatitis: diagnosis, prognosis, and treatment.” American family physician 75.10 (2007): 1513-1520.
5. Walkowska, Julia, et al. „Diagnosis and treatment of acute pancreatitis.” Diagnostics 12.8 (2022): 1974.
6. Shah, Adarsh P., Moustafa M. Mourad, and Simon R. Bramhall. „Acute pancreatitis: current perspectives on diagnosis and management.” Journal of inflammation research (2018): 77-85.
7. Interna Szczeklika 2022

Poniżej znajdziesz linki do wszystkich fiszek do nauki do egzaminu specjalizacyjnego z laboratoryjnej diagnostyki medycznej, jakie udało mi się do dnia dzisiejszego opracować.

Pozostałe fiszki do nauki:

Zaplanowane fiszki znajdziesz tutaj

Fiszka 1. Podział białek ostrej fazy.

Fiszka 2. Czas okluzji PFA-100.

Fiszka 3. Test z metoklopramidem

Fiszka 4. Sferocytoza wrodzona

Fiszka 5. MGUS – stan przednowotworowy

Fiszka 6. Pseudohiperkaliemia.

Fiszka 7. Rozpoznawanie zaburzeń RKZ

Fiszka 8. Hormony podwzgórza

Fiszka 9. Zmiany laboratoryjne w ciąży

Fiszka 10. Czułość diagnostyczna testu

Fiszka 11. Swoistość diagnostyczna testu

Fiszka 12. Diagnostyka cukrzycy

Fiszka 13. Witaminy – podział i nazewnictwo

Fiszka 14. Oś podwzgórze-przysadka-nadnercza

Fiszka 15. Zespół SIADH

Fiszka 16. Odwodnienia – przyczyny i diagnostyka

Fiszka 17. Diagnostyka cukrzycy ciążowej

Fiszka 18. Kryteria rozpoznania czerwienicy prawdziwej

Fiszka 19. Kryteria rozpoznania ostrego uszkodzenia nerek

Fiszka 20. Test hamowania hormonu wzrostu GH

Fiszka 21. Białka w proteinogramie

Fiszka 22. Czynniki krzepnięcia krwi

Fiszka 23. Zespół Gilberta

Fiszka 24. Metoda homogenna i heterogenna

Fiszka 25. Metoda kompetencyjna – zasada metody i przykład.

Fiszka 26. HFR, MFR, LFR i IRF w oznaczeniu retikulocytów

Fiszka 27. Metoda bezpośrednia i pośrednia oznaczania jonów

Fiszka 28. Metoda pośrednia w oznaczaniu jonów – interferencje

Fiszka 29. Pseudohiponatremia w hiperglikemii

Fiszka 30. Izoenzymy LDH

Fiszka 31. Niedobór żelaza – diagnostyka laboratoryjna

Fiszka 32. Mocznikowy test oddechowy

Fiszka 33. Protoporfiryna cynkowa

Fiszka 34. Wpływ amiodaronu na hormony tarczycy

Fiszka 35. Przełom nadnerczowy

Fiszka 36. Przyczyny hipourykemii

Fiszka 37. Wapń zjonizowany a pH krwi

Fiszka 38. Diagnostyka boreliozy

Fiszka 39. Makroprolaktyna

Fiszka 40. Zmiany laboratoryjne w ostrym zapaleniu trzustki

Fiszka 41. Dynamika wzrostu aktywności lipazy i amylazy w ostrym zapaleniu trzustki

Fiszka 42. Skróty w morfologii i retikulocytach

Fiszka 43. Diagnostyka zakażenia HCV

---

Treści które mogą Cię zainteresować:

• Okiem Diagnosty
• Okiem Diagnosty
• Newsletter
• YouTube

Zastrzeżenie: Treści umieszczone na stronie fremitus.pl służą celom informacyjnym i edukacyjnym. Nie stanowią one porady medycznej, nie zastępują indywidualnej porady medycznej udzielanej przez lekarza. Informacje zawarte na stronie nie mogą być podstawą stawiania diagnozy i leczenia pacjenta – w tym celu należy skontaktować się z lekarzem.

---

Treści które mogą Cię zainteresować:

• Okiem Diagnosty
• Okiem Diagnosty
• Newsletter
• YouTube

Zastrzeżenie: Treści umieszczone na stronie fremitus.pl służą celom informacyjnym i edukacyjnym. Nie stanowią one porady medycznej, nie zastępują indywidualnej porady medycznej udzielanej przez lekarza. Informacje zawarte na stronie nie mogą być podstawą stawiania diagnozy i leczenia pacjenta – w tym celu należy skontaktować się z lekarzem.